مقالات
چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف ایران
تیر
چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف ایران
در این جشن ، آیینی که به صورت مشترک در سراسر ایران برگزار می شود، روشن کردن آتشی بزرگ است که افراد از روی آن می پرند. هدف از این کار این است که بیماری و مشکلات را به آتش سپرده و سرخی و انرژی و قدرت را از آتش نیز می گیرند.
شما میتوانید انواع وسایل مجاز چهارشنبه سوری را از سایت نیوان هپی لند با بهترین قیمت خریداری کنید و درب منزل تحویل بگیرید .
نام های مختلف چهارشنبه سوری در شهر های مختلف ایران
چهارشنبه سوری هرسال با نام های متفاوت در شهرهای مختلف سراسر کشور ، برگزار می شود. برای مثال مردم گیلان این جشن را با نام “گول گوله چهارشنبه”، در کردستان ” چوارشمه کوله”، در اصفهان “چارشمبه-سُرخی”، قزوین” کوله چهارشنبه” و… که هر شهر نیز با آداب و رسوم خود این جشن را برگزار می کند.
آداب و رسوم چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف :
چهارشنبه سوری از آئین های دیرینه ی ایرانیان است که در گذشته در استانهای مختلف ایران مراسمی با اشکال گوناگون و با سبک های سنتی صورت میگرفت ، اکنون نیز برخی از آن رسوم در بعضی از استانهای ایران برگزار می شود که در اینجا به برخی از آنها اشاره می شود :
تبریز
در گذشته به جای آتش افروختن و پریدن از روی آن ، صبح روز چهارشنبه کودکان و جوانان از روی آب روان پریده و جمله «آتیل ماتیل چرشنبه بختیم آچیل چرشنبه» را میگفتند. آجیل و میوه خشک خوردن از ضروریات است و ترک نمیشود اگر دوست یا مهمان و تازهواردی داشته باشند باید حتماً شب چهارشنبهسوری خوانچهای از آجیل و میوه خشک برای او بفرستند.
در تبریز آبپاشی از بام خانهها بر سر عابرین نیز رایج است که از آداب دوران ساسانیان بوده و هنوز در میان ارمنیان و زرتشتیان ایران معمول است. تبریزی ها در شب چهارشنبه سوری به روی هم آب یا گلاب می پاشند و معتقدند آب پاشیدن، زندگی را با سعادت قرین می کند.
از دیگر رسوم ضروری این شب، فرستادن خُنچه از منزل داماد به منزل عروس است. در این خنچه معمولاً میوه، شیرینی، گلدانهای پرگل، ماهی و خلعت (پارچه) برای خانواده ی عروس و خود عروس گذاشته می شود. دختران دم بخت تبریزی هنگام پریدن از روی آتش می خوانند:
“بختم آچیل چهارشنبه” یعنی: چهارشنبه! بختم را بازکن.
مردم تبریز به چهارشنبهبازار میروند که با چراغ و شمع، بهطرز زیبایی چراغانی شدهاست. هر خانواده یک آینه، دانههای اسپند، و یک کوزه برای سال نو خریداری میکنند.
خراسان
در استان خراسان و شهر مشهد و خراسان جنوبی مردم در قدیم در شب چهارشنبه سوری هیزم آتش میزدند. نام این هیزمها عبارت است از چرخه، خار و اسپند. اسپند دود کردن یا اسپند (اسفنج) به داخل آتش ریختن از آداب مردم خراسان در تمام جشنها و مناسبتها است. در داخل آتش اسپند نمک میریزند که حالت ترقه و انفجار دارد.
در خراسان رضوی و شهرهایی مانند سبزوار، گناباد، بیرجند و بجستان چند رسم دیگر هم هست که با هیزم یک گوی بزرگ درست میکردند و آن را آتش میزدند و از بلندی روی زمین پرتاب و همزمان میخوانند «غم برو شادی بیا، محنت برو روزی بیا».
خوزستان
مهمترین بخش برگزاری جشن چهارشنبهسوری در خوزستان، افروختن آتش و پریدن از روی آن در غروب این روز است. در گذشته مرسوم بوده که مردم در نزدیکیهای غروب چهارشنبهسوری به صحرا بروند. آنها پس از ورود به صحرا شروع به جمعآوری بوته گیاهان خشک میکردند، سپس آنها را آتش میزدند و از روی آتش میپریدند . آتشها معمولاً ۳ یا ۷ کپه بودند. با غروب آفتاب و نیمه تاریکشدن آسمان، زن و مرد و پیر و جوان بهبهانی گرد هم جمع میشدند و هر کدام ۳ بار از روی بوتههای افروخته میپریدند.
قاشقزنی از آیینهای ویژه چهارشنبهسوری در اهواز بود که در این رسم پسربچه ها و دختربچه ها، چادری بر سر و روی خود میکشیدند تا شناخته نشوند. بعد به در خانهٔ دوستان و همسایگان خود میرفتنند. صاحبان خانهها هم با شنیدن صدای قاشقها که به کاسهها میخورد در خانه را باز میکردند و در کاسههای آنان آجیل چهارشنبهسوری، شیرینی، شکلات، نقل و پول میریختند.
در میان لرهای بختیاری خوزستان هم رسم «تَش پَرَک» به معنی پریدن از روی آتش مرسوم است و در برخی از روستاهای این مناطق در این شب آش میپزند و بین همسایگان پخش میکنند. همچنین بعد از صرف شام هم به دیدن بستگان و همسایهها میروند.
در قدیم زنان و دختران بهبهانی هم در شب چهارشنبهسوری به اماکن مقدس همچون امامزادهها میرفتند و دو رکعت نماز حاجت میخواندند.
سیستان
در این روز شاهنامه خوانی نزد مردم سیستان معمول هست همچنین مردم سیستان در این روز آتش روشن میکنند و گونی، پتو، نمد و لباسهای کهنه و قدیمی را به صورت گلولههایی درمیآورند و آتش میزنند و معتقدند که نحسی این شب با این کار از بین میرود.
چهارمحال و بختیاری
مردم چهارمحال و بختیاری مانند همه مردم کشور چهارشنبهسوری را گرامی میدارند و جشن میگیرند و با روشن کردن آتش و پریدن از روی آن ابراز شادمانی و خرسندی میکنند. آنها تعداد آتشها را نیز مانند سبزهها فرد میگیرند و معتقدند پریدن از روی آتش زوج شگون ندارد.
آنها ۳، ۷ یا ۱۱ کپه کوچک آتش برمیافروزند و از روی این آتشها میپرند. در گذشته خاکستر آتش را یکی از دختران جوان به بیرون از خانه میبرد و اهالی خانه در منزل را به روی او میبستند و نیت میکردند تا در سال جدید ازدواج کند. در مناطق بختیارینشین چهارمحال و بختیاری به چهارشنبهسوری «چهارشنبه سیری» یا «تش پرک» میگویند. بین آنها رسم است ۳ بار از روی آتش بپرند و هربار که میپرند این ابیات را بخوانند: «تش تش نوروز ایکنم / شادی هر روز ایکنم / سرخی تو سی مو / زردی مو سی تو»
«کوزهشکنی» از دیگر مراسم شب چهارشنبهسوری در چهارمحال و بختیاری بود. بهطوری که دختران و پسران بختیاری روی بلندیها و پشتبامها میرفتند و کوزهها و ظروف سفالین کهنه را به پایین انداختند و میشکستند.
یکی دیگر از آداب اصیل شب چهارشنبهسوری، رسم «قاشقزنی» است. در چهارمحال و بختیاری دخترها سراندازی روی سر و صورت خود میانداختند تا شناخته نشوند، آنگاه یک ظرف و قاشق برمیداشتند و به در خانهها میرفتنند و به جای کوبیدن، قاشق را به ظرف میزدند تا صاحبخانه متوجه حضور آنها بشود. صاحبخانه هم بیرون میآمد و در ظرف آنها شیرینی، برنج، سنجد یا پول میگذاشت.
استان گیلان
رسم چهارشنبه سوری در مناطق مختلف استان گیلان متفاوت است. آیين چهارشنبه سوری بنا بر يك باور قديمی در غروب آخرين روز چهارشنبه سال برگزار می شود، پس از پايان مراسم، خاكستر كاه سوخته را در پای گياهان می ريزند و بر اين باورند كه اين كاه سوخته، موجب افزودن بار و ميوه درختان می شود، همچنين در شب چهارشنبه سوری با طبخ انواع غذاها باور دارند كه بيماری ها از افراد رويگردان شده و سلامتی به افراد خانواده روی می آورد.
گيلانيان بر اين اعتقادند كه نيت و دعای آدمی در اين شب مستجاب مي شود و خريد آيينه، اسپند، شمع و ماهی سفره هفت سين در اين روز شگون دارد.
از ديگر آيين شبهای چهارشنبه سوری، فال گوش و گشايش بخت بود، بدين ترتيب كه در اين شب، زن و مرد براي تشخيص بخت و اقبال سال جديدشان نیت میکردند و به سخنان عابران گوش مي دادند و از موضوع حرفهای نخستين عابری كه از كنار آنها رد می شد، احوال سال جديد خود را پيش بينی می كردند.
در گیلان دختران دم بخت را غروب چهارشنبه سوری با جارو می زنند و از خانه بیرون می اندازند، به این امید که تا سال بعد ازدواج کنند.
استان مازندران
یکی از قدیمیترین و بارزترین رسوم مازندرانیها برای چهارشنبه آخر سال پختن آش چهل گیاه است که از گیاهان خشک شده قدیمی و برخی گیاهان جدید پخت میشود، البته آش ترش نیز به نشانه نهادن بر سرما و انزجار از آن به دلیل اینکه ترشی نشان انزجار است نیز پخت میشود.
استان اردبیل
در مغان ، مردم پیش از طلوع آفتاب روز چهارشنبه ، دسته جمعی به کنار رودخانه میروند و آتشی برپا میکنند و جوانان به سوارکاری میپردازند و هنگام بازگشت ، زنان ظرف هایشان را از آب رودخانه پر میکنند و به خانه میروند و آب آن را به اطراف خانه میپاشند ، به این معنی که سال جدید سرشار از روشنی و زلالی و پاکی خواهد بود
سخن آخر
چهارشنبهسوری با آیینها و جشنهای متعددی در سراسر منطقه ایران برگزار میشود که دارای مشابهتهای زیادی با هم هستند. مهمترینِ این آیینها جمعآوری خار و خاشاک یا تودههای سوختنیِ دیگر و افروختن آتش است، اما در بعضی زمانها و بعضی نقاط آیینهای دیگری مانند کوزه شکستن، فال گرفتن و بختگشایی هم مرسوم بودهاست .
اگر رسم جالبی از این شب دارید و در این مقاله بیان نشده در قسمت نظرات با بیان آن ، ما را مطلع سازید .
